Door André Kes

Met de tram naar Volendam

Vanaf het Europaplein (bevindt zich achter u wanneer u naar deze wandfoto kijkt) werden vanaf 1906 met twee tramlijnen (een via Edam en Monnickendam en een via Kwadijk) de verbinding met Amsterdam onderhouden. Het station en het iets verder gelegen bijbehorende rangeerterrein én het gebied tot aan de voet van de dijk werd in de volksmond wel gerekend tot: Het Spoorplein. Tegenover het aan het Europaplein gelegen Winkelcentrum De Havenhof bevonden zich even verder dan het huidige jeugdgebouw PX richting de dijk aanvankelijk de stationswachtkamer en de restauratie. De nabijgelegen Stationsstraat, in de volksmond eerst Spoorstraat genoemd, vormt daar nog een herinnering aan evenals het verbindingsbruggetje van die straat naar de Edammerweg dat de Spoorbrug werd genoemd. De bewoners in die omgeving waren woonachtig in de ‘Spoorbuurt’.

Warm onthaal

De bezoekers aan Volendam konden zich dus onder meer via tram, het Spoorplein en ter hoogte van de latere Havenstraat (het deel waar u zich thans bevindt), via een trap naar de historische haven van Volendam begeven. Op de wandfoto treft u dit laatste straatbeeld aan. Een beeld waarin bovendien een Volendamse visventer bij wijze van symbolisch ontvangstcomité niet ontbreekt. 

Vanaf 1954 stapten bezoekers aan Volendam die per tram reisden niet meer uit bij het Spoorplein maar op het dat jaar officieel zogenaamde Stationsplein. Een deel van de slotrit van de elektrische tram vond daar plaats in 1956 toen de lijn naar Amsterdam werd vervangen door een busdienst. In 1958 werd het Stationsplein weer omgedoopt in Europaplein naar de oprichting van de in 1957 opgerichte Europese Economische Gemeenschap dat de basis vormde voor wat tegenwoordig de Europese Unie heet. Het Europaplein groeide daarna verder uit tot een parkeer- en jaarlijks kermisterrein. Dit plein is vandaag de dag autovrij, en uitgerust met een paar lichtmasten die een symbolische verwijzing vormen naar de van oudsher in de haven aanwezige bottermasten, een kleine fontein en enkele terrassen.

Een viaduct als opgang naar een wereldberoemde haven 
Midden jaren 1950 werd over een gedeelte van de Havenstraat een viaduct aangelegd om de opgang voor bezoekers te vergemakkelijken, waarbij de straatnaam was gewijzigd in Zeestraat, een verwijzing naar het roemrijke visserijverleden van Volendam dat tot de Afsluitdijk in 1932 aan de Zuiderzee was gelegen. Eind 1955 werd het viaduct geopend. Halverwege het viaduct bevindt zich sindsdien een doorkijkje naar het Dril en de verderop in deze straat gelegen Drilbrug. De Drilsloot werd in 1925 gedempt waarna de eerste bestrating én de Drilbrug werden aangebracht. Het viaduct, vandaag de dag omgeven door gezellige winkels en horeca, vormt zo een aantrekkelijke opgang naar de beroemde aan het IJsselmeer gelegen haven van Volendam, een internationale ontmoetingsplaats.

Bronnen: 

  • Museumjaarboek 2011 (Artikel ‘Bij de Premiefoto’, pagina’s 4 t/m 8, door Jan Kes (1936-2019);
  • Volendammer stratenboek: ken je nog het Doolhof en het Zwarte Pad?: verklaring van de officiële, historische en volksnamen van de straten, wijken, pleinen en grachten te Volendam [1989], door Dick Brinkkemper (1930-2011).
Situatie tijdens de watersnood van 1916.